Wielkopolska zawsze była gospodarna i lepiej rozwinięta od innych regionów Polski (istotnie położenie geograficzne bliżej zachodu miało znaczenie). W XIX w. nie potrzebowała aż tak bardzo "niemieckiej misji cywilizacyjnej". Jeśli jacyś Niemcy przyczynili się do tej gospodarności poznańskiej to np. Bambrzy, którzy osiedlili się kilkadziesiąt lat przed zaborami, szybko się polonizując. W XIX w. działali przeciwko zaborcy, za co hitlerowcy ich eksterminowali...